Polskie odmiany róż

Jest ich ponad dwadzieścia pięć. Pierwsza polska odmiana wyhodowana była w 1932 roku przez Z. Śliwińskiego. To pomarańczowożółta róża „Porucznik Żwirko”. Nie odegrała ona większego znaczenia w hodowli.
Po wojnie w latach 1953-63 na plantacjach Leopolda Grąbczewskiego zaistniały takie odmiany jak „Warszawa”, „Mazowsze”, „Poznań”, „Vistula” oraz wielokwiatowe „Mieszko” i „Irina”.
Nam bliskie są odmiany Bolesława Wituszyńskiego wyhodowane w Kutnie. W 1965 roku pojawiła się róża „Kutno” - jasnoróżowy mutant karłowej odmiany „Margo Koster”. „Marylka”(1967) to czerwony mutant miniaturowej odmiany Dorotte”, „Mikołaj Kopernik”(1969) – cielistoróżowy mutant wielkokwiatowej odmiany „Carina”. Był jeszcze „Leszek” , róża nazwana tak na cześć syna, ale nie była zarejestrowana i nie pojawia się w kolekcjach róż.
Z polskich odmian godne zainteresowania są jeszcze „Magda” hodowli Lucjana Kurowskiego, nagrodzona brązowym medalem na wystawie Iga w Erfurcie.
Ważnym hodowcą nowych odmian róż jest Stanisław Żyła. Pierwsza jego odmiana to „Prof. Oszkinis”, potem przyszły Hanka”, „Fryderyk Chopin”, „Venrosa”, „Junior”. W latach 80. Stanisław Żyła dopracował się 7 odmian, z których warto wymienić „Venedę”, Jarocin, „Merkury2000”, „Św. Tereskę”.
Innym polskim hodowcą jest Jan Byczkowski twórca odmian „Alicja” (1984) i „Nawojka” (1997). W połowie lat 80. pokazywaliśmy na wystawie w Kutnie pnącą różę „Łęczyca” hodowli Mirosława Ślusarskiego z Łęczycy właśnie.
Swoje róże mają także ważne w Polskim Towarzystwie Miłośników Róż osoby. Zygmunt Wituszyński z Poznania nazwał swoje nowe róże imionami „Kazimierz Walter”, „Bolesław Wituszyński” i „Irena Gołębiowska”.
Szukając polskich odmian róż trafiłam do Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego przy Alejach Ujazdowskich. W pięknie utrzymanej różance, kolekcji 165 odmian znajdujemy 11 polskich odmian, między innymi „Kutno” i „Mikołaj Kopernik” Bolesława Wituszyńskiego . Moją uwagę zwróciły róże „Warszawa”, „Merkury”, „Nawojka”, „Mazowsze” i oczywiście przepiękny biały „Chopin”.
W warszawskiej różance, poza polskimi odmianami, zwraca uwagę kolekcja odmian angielskich, pięknych i nobliwych, a wśród nich „La Reine” z 1842 roku, „Szekspir”, „Abraham Derby”. Odmiana najbardziej zniewalająca zapachem to „Eifel Tower”, a barwą i kształtem „Ave Maria”.Ogród Botaniczny organizuje od czterech lat w połowie lipca Festiwal Róż.
Wracamy do polskich odmian. Stworzenie nowej odmiany róży wymaga wielkiej pracy, cierpliwości, niezliczonych prób. Tym bardziej jesteśmy dumni z kutnowskich odmian, zbieramy informacje gdzie kwitną, w jakiej są kondycji. Miło jest zobaczyć różę „Kutno” w Warszawie czy Sangerhausen. Miło jest podziwiać żółto-różową „Irenę Gołębiowską” ciesząc się rozmową i bogactwem informacji od Pani Ireny, czy słuchać mazurków patrząc na czysty biały bukiet „Chopina”. Za tymi różami jest ludzka pasja, miłość do piękna i do natury.
Teresa Mosingiewicz

---

Imiona róż

Imiona róż są zwykłe i niezwykłe. Czasem brzmią swojsko, częściej egzotycznie i obco. Często hodowcy nadają swoim różom imiona ludzkie (Ilona, Natalie). Słynna róża Mercedes wyhodowana w 1975 roku przez wielkiego niemieckiego hodowcę Kordesa – to nazwa samochodu czy imię dziewczyny? Przy nazwie Doroty Perkins nie mamy już wątpliwości – to na pewno osoba z rodziny pana Perkinsa, hodowcy angielskiego. Nazwiska hodowców kryją się też w nazwach Margo Koster, Papa Meilland, Michele Meilland, Marion Harknes.

Są też róże upamiętniające wielkich ludzi, znanych polityków – Mister Lincoln, Margaret Thatcher, Helmut Schmidt, The Queen Elizabeth. Miasta też mają swoje róże, jest róża Berlin, Bonn, Las Vegas, City of Belfast, City of London.
A polskie odmiany. Chcę wspomnieć o kilku. Mamy różę Chopin, Mieszko, różę Warszawa. To oczywiste. Ale jest też róża Kutno, wyhodowana w Kutnie przez pana Bolesława Wituszyńskiego, jednego z najwybitniejszych polskich hodowców. Na jego cześć Zygmunt Wituszyński (bratanek) wyhodował różę Bolesław. Jest róża Irena Gołębiowska nosząca imię wieloletniej pani prezes Polskiego Towarzystwa Miłośników Róż, znanej organizatorki wystaw róż w warszawskich Łazienkach, zasłużonej również dla początków wystaw róż w Kutnie.

Jak to jest mieć swoją różę? Być utrwalonym w nazwie kwiatu symbolizującego piękno, ale też ulotnego?
Rozmawiam z Marylką – panią Marią Wituszyńską, której imieniem jej ojciec, Bolesław Wituszyński ochrzcił w 1975 roku swą różę – miniaturę .
„Tacie udała się Marylka” mówi pani Maria – „ jest to odmiana silna, odporna , a przy tym delikatna. Jest w tej róży wyrażona miłość. Ojciec nie miał dla nas zbyt wiele czasu , a swą miłość wyrażał poprzez nazwy róż. Hodowla róż wymaga wiele czasu i wyrzeczeń. Mój ojciec całe życie poświęcił jednej pasji – różom. Znam wielu ludzi, którzy kochają róże, ale żaden z nich nie był tak szalony w swej pasji jak mój ojciec. Był tak jakby zaślepiony. Ciągle zdobywał wiedzę, uczył się języków, by mieć kontakt z hodowcami ze świata. Bycie z człowiekiem, który całe życie poświęca pasji ma wiele zalet, ale nie jest łatwe. Trzeba mu wiele wybaczać, trzeba go rozumieć, z wielu rzeczy zrezygnować”.

Pani Maria Wituszyńska każdego roku jest z nami, na wystawach kwiatów prezentuje krzewy ozdobne ze swojej szkółki, wspiera dobrą myślą, radą. Przenosi tradycję rodzinną dzieląc się z nami wszystkimi swoją, wyniesioną z domu, miłością do roślin. Teresa Mosingiewicz.Gdy zwiedzamy wystawę róż, oczarowują nas nie tylko piękne kwiaty, ich zapach i barwy, lecz tak że ich nazwy. Każdego roku pojawia się wiele nowych odmian, a te, które modne były parę lat temu, powszednieją i odchodzą w cień. Wyhodowanie nowej odmiany jest bardzo żmudne i pracochłonne. W ciągu wielu lat przeprowadza się tysiące krzyżówek wybierając odmiany z dobrymi cechami. Z uzyskanych siewek pozyskuje się oczka, którymi okulizuje się podkładki. Gdy zakwitną, wyselekcjonowuje się je odrzucając egzemplarze z wadami, a z pozostałych ponownie uzyskuje się oczka... Z 5 - 10 tyś. siewek otrzymuje się czasem tylko jedną nową odmianę. Poddaje się je potem badaniom w różnych strefach klimatycznych. Gdy zda egzamin, hodowca nadaje jej nazwę i składa wniosek o wpisanie na listę odmian chronionych patentem.

Teresa Mosingiewicz

---